
فواید تغذیهای گوشت مرغ
جولای 14, 2024
اهمیت تهویه در سالنهای مرغداری
نوامبر 3, 2024استرس گرمایی در طیور و مدیریت آن
- پرندگان غدد عرق ندارند
- پر پرندگان به عنوان عایق عمل میکند
- طبیعت چرب
- دمای بدنِ بالا
- تولید حرارت بالا
- جوجههای گوشتی نسبت به مرغهای تخمگذار حساستر هستند زیرا جوجههای گوشتی سرعت رشد بسیار بالایی دارند.
- در بین جوجههای گوشتی، جنس نر از ماده حساستر است.
تأثیر استرس گرمایی در طیور:
- کاهش مصرف خوراک: مصرف خوراک و هضم آن باعث افزایش دمای بدن میشود. بنابراین پرندگان فعالیت روزانه خود را محدود میکنند و مصرف خوراک خود را کاهش میدهند یا برای کاهش تولید گرمای بدن خود غذا نمیخورند. این بر رشد و عملکرد تولید پرنده تأثیر میگذارد.
- افزایش سرعت تنفس: دمای بالای محیط باعث افزایش سرعت تنفس و دمای بدن میشود. از آنجایی که در طیور غدد عرق وجود ندارد، آنها به شدت شروع به نفس نفس زدن میکنند تا گرمای اضافی تولید شده بدن را از دست بدهند. پرندگان تعداد تنفس خود را تا ده برابر سرعت عادی افزایش میدهند تا خنک بمانند و در نفس نفس زدن افراط میکنند.
- گرمازدگی: پرندگان مسنتر و سنگینتر بیشتر دچار گرمازدگی میشوند. مرگ ناگهانی با خون لخته شده در صفاق اغلب در گرمازدگی دیده میشود. با توجه به میزان سطح کمتر بدن (نسبت به وزن) و نسبت وزن بدن، پرندگان مسنتر گرمای داخلی بیشتری تولید میکنند و کمتر قادر به خنک شدن هستند. پرندگان در قفس و پرندگانی که در بسترهای اسلت (مشبک) پرورش مییابند به دلیل دمای بالای محیطی بیشتر از پرندگانی که بر روی بستر پرورش مییابند، آسیب خواهند دید. زیرا پرندگان روی بستر میتوانند با گرد و خاک ریختن روی خود (حمام خاک) در بستر تا حدی خود را خنک کنند.
- کاهش عملکرد رشد: نرخ رشد کمتر میشود و ضریب تبدیل به دلیل کاهش مصرف خوراک یا توقف غذا خوردن افزایش مییابد تا تولید گرمای بدن آنها کاهش یابد.
- کاهش عملکرد تولیدمثلی: کاهش تولید و کیفیت مایع منی پرندگان نر که منجر به کاهش باروری و جوجهدرآوری در تخممرغها میشود.
- کاهش عملکرد تولید: با افزایش دمای محیط، کاهش وزن بدن، کاهش تولید تخممرغ و اندازه و کیفیت تخممرغ مانند تخممرغ سایز کوچک، تخممرغ با پوسته نازک، آلبومین نازک، کاهش واحد هاو، شکستگی تخممرغ و غیره مشاهده میشود.
- مرگ و میر: اگر درجه حرارت بسیار بالا باشد و برای مدت طولانی باقی بماند، پرندگان میمیرند. مرگ و میر در جوجههای گوشتی بیشتر خواهد بود زیرا جوجههای گوشتی به دلیل سرعت رشد بسیار بالایشان نسبت به مرغهای تخمگذار بیشتر مستعد استرس گرمایی هستند.
مدیریت استرس گرمایی
اثرات نامطلوب ناشی از تنش گرمایی را میتوان تا حد قابل توجهی با مدیریت صحیح گله در نگهداری، تغذیه و غیره برطرف کرد. برای جلوگیری از استرس گرمایی پرندگان، اقدامات احتیاطی زیر باید انجام شود.
الف) سیستم نگهداری
1. طراحی سالن مرغداری:
- محور طولی مرغداری جهت جلوگیری از گرم شدن مستقیم توسط نور خورشید از شرق به غرب باشد.
- با پوشش مناسب سقف میتوان دمای داخل مرغداریها را 5 تا 10 درجه سانتیگراد پایینتر از دمای بیرون نگه داشت.
- در مورد مرغداریهای غیرعایق، سقف باید از سطح کف تا ارتفاع کافی بلند باشد. زیرا هر چه ارتفاع سقف بالاتر، مرغداری خنکتر خواهد بود.
- لبههای پشت بام باید حداقل به اندازه یک متر از چهار طرف بیرون زده شود تا از ورود نور مستقیم خورشید و آب باران به داخل سالن مرغداری جلوگیری شود.
- سقف را میتوان با پوشش یا با رنگآمیزی سطح بیرونی سقف با رنگ سفید مانند رنگ سفید ضد آب یا رنگ آلومینیوم عایقبندی کرد تا اشعه خورشید منعکس شود.
2.تهویه:
- تهویه مناسب برای مدیریت استرس گرمایی ضروری است. گرمای محسوس تولید شده توسط پرندگان باید با گرمای خارج شده توسط هوای تهویه متعادل شود تا دمای داخل ساختمان مرغداری کنترل شود.
- در مناطق گرمسیری تهویه عرضی نوع باز توصیه میشود.
- حتیالامکان عرض سالنهای نگهداری طیور نباید از 10 متر تجاوز کند. اگر عرض مرغداری بیش از 10 متر باشد، تهویه عرضی به تنهایی ممکن است در تأمین جریان هوای مناسب در مرغداریها مؤثر نباشد. در چنین مواقعی، تهویه از قسمت طاق سقف سالن یا تهویه مکانیکی را نیز فراهم کنید.
- مجموعههای بزرگ در آب و هوای گرم و خشک ممکن است مرغداریهای با شرایط محیطی کنترل شده را انتخاب کنند.
- تهویه تونلی را همراه با خنککنندههای پد و/یا مهپاشها برای تولید خنککننده تبخیری فراهم کنید.با این حال، خنککنندههای تبخیری در مناطق بسیار مرطوب کمتر مؤثر خواهند بود.

3. فضا:
پرندگان با تراکم بالا در مرغداری گرمای خروجی یکدیگر را جذب میکنند. کاهش تراکم پرنده فضای بیشتری را برای پرندهها ایجاد میکند و اجازه میدهد گرمای بیشتری از زیر بدن آنها و از بستر خارج شود. از تراکم بیش از حد خودداری کنید و فضا را حداقل 10 درصد در تابستان افزایش دهید (با جوجهریزی با تراکم کمتر).
4. خنک کردن آَشیانه
- پاشیدن آب روی سقف سالن میتواند هم دما و هم رطوبت داخل سالن را حفظ کند. آبپاشها معمولاً زمانی در صنعت طیور استفاده میشوند که دما بیش از 26 تا 30 درجه سانتیگراد باشد و هوا برای خنکسازی تبخیری بسیار خشک باشد. در استفاده از آبپاش باید دقت کرد زیرا آب بیش از حد میتواند رطوبت مزرعه را به سطوح خطرناکی برساند.
- نازلهای مهپاش که با فشار آب معمولی کار میکنند در سرتاسر خانه یا بالای سر پرندگان در قفس نصب میشوند.
- درختان سایهدار با رشد سریع در اطراف مرغداریها کاشته میشوند تا از شدت امواج گرمای تابستان کاسته شود و همچنین بادهای موسمی بشکند.
ب) سیستم تغذیه
- به منظور تشویق پرندگان به مصرف خوراک در تابستان، میزان انرژی خوراک را تا حدود 10 درصد کاهش دهید. همچنین توصیه میشود یک یا دو درصد پروتئین اضافه کنید و سطح ویتامینها، مواد معدنی و اسیدهای آمینه ضروری مانند متیونین و لیزین را کمی افزایش دهید.
- داروها و مواد شیمیایی مانند الکترولیتها، اسید آسکوربیک، بیکربنات سدیم، آرامبخشها، سالیسیلات سدیم، پاراستامول، کلرپرومازین هیدروکلراید، سیپروهپتادین هیدروکلراید ممکن است از طریق خوراک یا آب برای پرندگان تجویز شوند تا پرندگان در برابر هوای گرم مقاومت کنند.
- برای کاهش گرمازدگی و افزایش ضخامت پوسته، 1 کیلوگرم بیکربنات سدیم را به یک تن خوراک اضافه کنید.
- ویتامین C به عنوان یک آنتیاکسیدان آسیبهای اکسیداتیو را کاهش میدهد و با کاهش کورتیکوسترون پلاسما اثرات نامطلوب استرس گرمایی را کاهش میدهد.
- اثرات مخرب استرس گرمایی بر تولید تخممرغ را میتوان با مکمل غذایی ویتامین A کاهش داد.
- مکمل ویتامین E همراه با سلنیوم از استرس اکسیداتیو ناشی از گرما جلوگیری میکند و مقاومت سیستم ایمنی را افزایش میدهد.
- مکمل کردن جیره با پروبیوتیکها ممکن است تنوع میکروفلور را در مرغ افزایش داده، تعادل میکروبی را در ژژنوم و سکوم مرغ بازگرداند و اثرات مضر استرس گرمایی را کاهش دهد.
- از آنجایی که مصرف خوراک باعث تولید گرمای بیشتر بدن میشود، از غذا دادن به پرندگان در ساعات گرم اجتناب کنید.
تغذیه پرندگان در طول شب، آنها را تشویق میکند تا در دورههای سردتر غذای کافی بخورند و به حفظ عملکرد آنها در هوای گرم کمک میکند.
ج) سیستم آبرسانی
- پرندگان در هوای گرم و خشک دو برابر مقدارِ معمول آب مصرف میکنند تا از کمآبی بدن جلوگیری شود. بنابراین در تابستان فضای آبرسانی را در مرغداریها بیشتر کنید.
- در آب و هوای گرم آب آشامیدنی تازه، تمیز و خنک فراوان تهیه کنید. لولههای آب نباید در معرض نور خورشید قرار گیرند. اگر آب مصرفی پرندهها گرم شد روزی دو بار یا بیشتر آن را عوض کنید.
- افزودن الکترولیت به آب آشامیدنی، مواد مغذی حیاتی را که به تعادل سطح pH خون کمک میکند، دوباره تأمین میکند. گزارش شده است که افزودن 0.48 درصد کلرید پتاسیم به آب باعث کاهش تنش حرارتی در مرغهای تخمگذار شد.
د ) مدیریت بستر:
- مدیریت بستر مهمترین گام در مدیریت جوجههای گوشتی در تابستان میباشد. ضخامت و کیفیت بستر باید در تابستان به خصوص در مرغداریهای با کف سیمانی در شرایط خوبی حفظ شود.
- از آنجایی که بستر ضخیم و مرطوب گرمای بیشتری تولید میکند، بنابراین ضخامت بستر در تابستان نباید بیشتر از 6 سانتیمتر باشد. بعلاوه برای جلوگیری از تولید گرمای بیش از حد، بسترهای جمع شده و خیس را بلافاصله از مرغداری خارج کنید.
نتیجه گیری
تنش گرمایی در طیور در نهایت بر رشد، عملکرد تولیدی، عملکرد تولیدمثلی، صفات کیفیت تخممرغ و پروفایل بیوشیمیایی خون آنها تأثیر میگذارد. از آنجایی که استرس با کاهش تولید، باروری و جوجهآوری تخممرغ، سلامت و تولید طیور را بهشدت به چالش میکشد و میزان تخممرغهای با پوسته نازک را افزایش میدهد و در نتیجه باعث زیان اقتصادی سنگینی میشود. بنابراین، کاهش زیان اقتصادی ناشی از استرس گرمایی در پرندگان با اتخاذ مدیریت صحیح پرندگان در هوای گرم بسیار ضروری است. اثرات نامطلوب ناشی از استرس گرمایی را میتوان تا حد قابل توجهی با مدیریت صحیح گله در نگهداری، تغذیه، آبرسانی و غیره برطرف کرد.

منبع:
Singh, Vinay & Chakrabarti, Asit & Godara, Ranjeet Singh & Das, Anup & Sahoo, Lopamudra & Lembisana Devi, Hidangmayum & Sarkar, Pradip & Das, Biswajit & Singh, Mahak. (2022). Heat Stress in Poultry Production and its Management under Changing Climatic Scenario. 1. 6-11.







